Je ziet een witte stok. Maar wat zie je eigenlijk niet? Op de Dag van de Witte Stok, 5 oktober 2026, konden bezoekers in de bibliotheek van Velserbroek zelf ervaren hoe het is om blind of slechtziend te zijn. Met een geblindeerde bril op en een taststok in de hand volgen ze een ribbelig parcours. Samen met de Oogstichting wil Welzijn Velsen meer bewustwording creëren en leren over toegankelijkheid voor mensen met minder tot geen zicht. “Je kunt je echt niet voorstellen hoe het is,” zegt een van de bezoekers na afloop.
Dat je er als ziende niet altijd bij stilstaat hoe het is om weinig tot niets te zien, ondervindt een bezoeker bij binnenkomst aan den lijve. “We kunnen daar zitten voor het gesprek,” zegt ze tegen Sandra van Leeuwen, vrijwilligster bij de Oogstichting en initiatiefnemer van de activiteit. “Dat is lastig voor mij,” reageert Sandra ad rem. “Je kunt beter aangeven in welke richting ik moet lopen door gebruik te maken van de uren op de klok,” geeft ze als tip.
De kennis over mensen met een visuele beperking is nog altijd beperkt, vertelt Sandra. “Uit onderzoek blijkt dat er heel weinig bekendheid is over de stok. Automobilisten rijden vaak gewoon door,” vertelt ze uit eigen ervaring. Daarom klopte Sandra bij Welzijn Velsen aan om op de Dag van de Witte Stok aandacht te vragen voor de ervaringen van mensen die blind of slechtziend zijn.
Iedereen is welkom en moet mee kunnen doen
Het initiatief past bij waar we als Welzijn Velsen én Welzijn Beverwijk voor staan: een samenleving waarin iedereen welkom is en daadwerkelijk mee kan doen, ook als je minder zicht hebt. Daarvoor is het belangrijk om te begrijpen waar mensen met een beperking tegenaan lopen en wat zij nodig hebben. Luisteren naar en leren van de ervaringen van mensen die blind of slechtziend zijn, helpt in het onderzoek naar (meer) toegankelijkheid van onze locaties.

‘Je hebt misschien geen pijn, maar je loopt overal tegenaan’
Sandra is maatschappelijk blind. Dat houdt in dat ze alleen schimmen en contrasten ziet. Door vroeggeboorte werd ze slechtziend geboren. Na een mislukte staaroperatie op haar 23ste ging haar zicht nog verder achteruit. “Het is een lastige beperking. Je hebt misschien geen pijn, maar je loopt overal tegenaan. Het heeft invloed op je hele functioneren,” legt Sandra uit.
Niet alleen in het verkeer of in de openbare ruimte, maar ook bij de meest vanzelfsprekende handelingen wordt Sandra met haar beperking geconfronteerd. “Bij het aankleden bijvoorbeeld. Ik zie niet welke kledingstukken bij elkaar passen. Ik moet kleding al in setjes bij elkaar hebben liggen,” vertelt ze.
Ook het inschenken van een kopje koffie, het smeren van een broodje en het doen van de huishouding vragen om aanpassingen. “Ik kan best veel, maar ik moet alles op een andere manier doen. Zo houd ik mijn vingers bij de randen van het brood om te voelen waar ik smeer. En bij mij ligt alles in bakken op een vaste plek.”
Meer dan een hulpmiddel
De stok is voor Sandra een essentieel hulpmiddel. Niet alleen omdat ze daarmee kan voelen waar ze loopt, maar ook omdat de stok een communicatiemiddel is. Mensen kunnen eraan zien dat ze blind is. Daarnaast kan ze er signalen mee afgeven.
Ze laat een parkeerkaart zien die speciaal voor de Dag van de Witte Stok wordt uitgedeeld. Op de achterkant staat uitgelegd hoe iemand met een visuele beperking de stok gebruikt om in het verkeer te communiceren. Op een van de tekeningen houdt een poppetje de stok met uitgestrekte arm voor zich uit. “Dat betekent dat ik aan het luisteren ben om over te steken. Stoppen is dan verplicht.” Op een volgende afbeelding wordt de stok omhooggehouden. “Dat betekent dat ik ga oversteken,” zegt Sandra.
Hoewel het gebruik van de stok voor Sandra dagelijkse kost is, lopen de bezoekers onwennig en schuifelend over het parcours. Met de geblindeerde bril op zwaaien ze de stok voor zich uit om de randen van het geleidepad te volgen. Onder begeleiding van een vrijwilligster maakt een deelneemster buiten een kort ommetje. Zo ervaart ze zelf hoe lastig obstakels als plantenbakken en gootjes kunnen zijn. Ook andere obstakels in de buurt van een geleidepad kunnen gevaarlijk zijn voor iemand die blind of slechtziend is.
‘Tik me op mijn schouder’
Sandra adviseert mensen om iemand met een taststok hulp aan te bieden. Dat is volgens haar niet betuttelend. “Je voelt je dan gezien,” zegt ze. “Tik me op mijn schouder – oogcontact gaat natuurlijk niet – en vraag gewoon: ‘Goh mevrouw, ik zie dat u slecht kunt zien. Kan ik u misschien helpen?’ Bij het instappen in een auto helpt het bijvoorbeeld als iemand mijn hand op de deur legt, zodat ik me kan oriënteren en weet waar de auto zich ten opzichte van mij bevindt.”
Gedurende de ochtend wandelen verschillende geïnteresseerden binnen. Sommigen uit nieuwsgierigheid, anderen met een concrete vraag, zoals Gé. Hij is slechtziend en wil, op aandringen van zijn schoondochter, uitproberen of een taststok iets voor hem is. Hij is al bijna twee keer onder een auto terechtgekomen. Eigenwijs als hij was, dacht hij zich met een gewone wandelstok wel te kunnen redden. “Zo werkt hij niet,” concludeert hij. “Ik denk dat dit daarom wel wat voor me is.”
Een vrijwilligster van de Oogstichting benadrukt het voordeel van de stok: “Mensen zien wat u heeft. Nu houdt u rekening met de omgeving en dan houden mensen rekening met u.”
Elkaar vooruithelpen
Precies daarom waren Welzijn Velsen en de Oogstichting op de internationale Dag van de Witte Stok in de bibliotheek aanwezig: om mensen te laten zien wat de stok betekent, maar ook om slechtzienden met elkaar in contact te brengen en hen te helpen hun weg te vinden. En om zelf te leren hoe we de fysieke toegankelijkheid waar nodig kunnen verbeteren voor bezoekers van onze locaties.
“De wereld houdt niet op,” zegt Marian Mess, die zelf nog maar twaalf procent ziet. “Maar je moet wel weten wat er mogelijk is. Het is fijn om te weten dat er mensen zijn die je begrijpen en je in kleine stapjes verder helpen.”
